| Aantekeningen |
- https://www.nieuwsblad.be/binnenland/hoe-fietsenmaker-henri-tijdens-wo-ii-voor-de-duitsers-een-van-de-meest-gevreesde-geheime-agenten-werd/75751490.html
Hoe fietsenmaker Henri tijdens WO II voor de Duitsers een van de meest gevreesde geheime agenten werd
Henri Heffinck was een simpele fietsenmaker uit Anzegem, en tegelijk een van de meest succesvolle geheime agenten van de geallieerden. Meer dan 350 verzetsdaden pleegde hij in ons land. “Met één truc wist hij de Duitsers telkens te verschalken.”
7 juli 2025 om 03:00
We schrijven jaren 40 vorige eeuw. Henri Heffinck lijkt, op papier althans, de minst geschikte geheim agent die je je kan voorstellen. Een simpele fietsenmaker uit Anzegem en een klungelaar bovendien, die bij zijn allereerste sabotagepoging meteen wordt opgepakt en gevangengezet. Wanneer hij enkele dagen na zijn voorlopige vrijlating een uitnodiging krijgt om zich opnieuw aan te melden bij de Kommandantur in Kortrijk, slaat hij op de vlucht. Hij slaagt erin Frankrijk te doorkruisen met de hulp van de Franse tak van zijn familie, maar de Spaanse Guardia Civil pakt hem bijna onmiddellijk op zodra hij de Pyreneeën is overgestoken. Die sturen hem zonder pardon naar Kamp Miranda de Ebro, een gevreesd concentratiekamp in een steengroeve.
LEES OOK.
Door haar lach werd ze amper verdacht: een van de grootste verzetsvrouwen van ons land is overleden
Maar Henri heeft geluk. De Britten krijgen hem en andere krijgsgevangen vrij na onderhandelingen met generaal Franco. Zo creëren ze meteen ook een mooie pool voor zichzelf om mannen uit te rekruteren die uit zijn op wraak en het herstel van hun eergevoel.
Zo ook de gefrustreerde fietsenmaker uit Anzegem. Na zijn aankomst in Londen start hij onmiddellijk met een maandenlange intensieve training tot geheim agent onder de Britse SOE, de Special Operations Executive. Henri is al handig met fietsen, maar aan de overkant van het Kanaal ontpopt hij zich tot bommenexpert en sluipmoordenaar, kenner van cryptografie en koele beheerser van de misleiding. “Hij botst tijdens zijn latere missies meermaals op Duitse controles”, zegt schrijver Tim Van Steendam. “Dan liet hij ogenschijnlijk per ongeluk een foto vallen op de legerlaarzen van de Duitsers met daarop een portret en een tekstje van een Duitse soldaat, zogezegd een goede vriend van Heffinck die hem het allerbeste wenste vanaf het Oostfront. Een slimme truc waarmee hij de Duitsers telkens verschalkte.”
Bij de Britten leert Henri de kneepjes van het vak. Hij is al handig met fietsen, maar aan de overkant van het Kanaal ontpopt hij zich tot bommenexpert en sluipmoordenaar, kenner van cryptografie en koele beheerser van de misleiding
Tim Van Steendam schreef op basis van het levensverhaal van Heffinck de novelle Het offer, het vierde boek in een reeks over zes verzetshelden uitgegeven door de organisatie Helden van het Verzet. “Wij willen dit verhaal absoluut vertellen. Mensen als hij mogen niet vergeten worden”, zegt medeoprichter van de organisatie en historicus Dany Neudt. “We danken onze vrijheid aan hen. Door Heffinck te herinneren, bedanken we hem.”
Missie van anderhalf jaar
Dat Henri eruitziet als een doordeweekse Vlaamse fietsenmaker, oftewel een ‘boerenpummel’ om het wat respectloos uit te drukken, wekt weinig argwaan. Het is zijn grote troef. Want onder dat uiterlijk gaat een koelbloedige en bijzonder efficiënte geheim agent schuil.
Henri Heffinck zag eruit als een doodnormale man, maar niets was minder waar. © IF
In de nacht van 21 op 22 december 1942 droppen de Britten Henri boven bezet België, samen met zijn overste, kapitein Durieux. Die laatste valt als een zak cement uit de lucht en komt meer dood dan levend op de grond neer. Toch kan Henri hem redden, met de hulp van Louis Mabille uit het Waalse Limal. Dat is de man met wie Henri kort daarna de verzetsgroep Nola opricht en die een boezemvriend zal worden. Samen vernielen ze verschillende arbeidskantoren waar miljoenen dossiers liggen van mensen die in aanmerking komen voor een verplichte tewerkstelling om de Duitse oorlogsmachine draaiende te houden.
LEES OOK.
De advocaat die 4 jaar concentratiekamp overleefde en honderden levens redde: dit is het vergeten verhaal van de ‘Belgische Schindler’
Dat Henri zo succesvol is, hadden ze in Londen niet zien aankomen. Sterker nog, ze hadden hem hoogstens zes weken gegeven. Uit ervaring weten ze dat slechts de helft van de geheim agenten levend terugkeert. Maar Henri overtreft al hun verwachtingen. “Hij houdt het uiteindelijk anderhalf jaar vol en is zo een van de meest succesvolle geheim agenten”, zegt Van Steendam. “Al komt zijn missie abrupt ten einde. Na al die tijd undercover, wordt hij betrapt met explosieven op zak. Maar hij weet te ontkomen. Op weg naar het hoofdkantoor van de Gestapo springt hij uit een vrachtwagen en vlucht.”
Boezemvriend verloren
Niet veel later staat Henri al terug in Londen. Niet om daar te genieten van zijn verdiende rust, wel om zich aan te melden voor een tweede missie. In de nacht van 5 op 6 juni 1944 – D-day – springt hij opnieuw uit een vliegtuig boven ons land. Zijn nieuwe missie: treinen, bruggen en sporen saboteren om de aanvoer van Duitse troepen en materiaal te verhinderen, maar ook een vrije doortocht voorzien voor de geallieerden. Daarvoor moest hij de achterblijvende Duitse troepen aanvallen. Hij was verantwoordelijk voor zeker 350 sabotageacties. Tot het op 4 september dan toch verkeerd gaat. Aan de Rue du Virginal in Ittre stuiten de 35 mannen van verzetsgroep Nola op 400 Duitsers. Vijf mannen worden neergeschoten, onder wie Louis Mabillle, die drie maanden later zijn derde kind verwacht.
Louis Mabille was de beste vriend van Henri. © IF
Henri overleeft de schietpartij, maar iets sterft in hem mee. “Na de oorlog koopt Henri het bos waarin zijn vriend sneuvelde”, zegt Van Steendam. “Hij bouwt er zijn huis en start een garage.” Hij blijft er wonen tot hij in 1981 zelf sterft aan een longoedeem. In de woonkamer hangt tot aan zijn dood een groot portret van Louis. En ook een foto van Henri, de zoon van Louis die naar Heffinck werd genoemd. Buiten, tussen de bomen, staan nog steeds vijf witte kruisen voor de mannen die toen sneuvelden.
Een foto van het interieur van Henri Heffinck. Centraal staat een foto van zijn gesneuvelde boezemvriend en compagnon Louis Mabille. © IF
“De oorlog heeft hem getekend”, zegt Van Steendam. “Hij was paranoïde. Overal in zijn huis lagen wapens, tot een machinegeweer dat naast zijn bed klaarstond. Bang dat de Duitsers op een dag weer in ons land zouden staan.”
‘Het offer’, uitgegeven door Helden van het verzet. 151 blz. © IF
|
Onze familiestambomen
1903 - 1981 (78 jaar)